Osmanlı'da Yayıncılığın Doğuşu

Türkiye’de kamu hayatında kitap, önüne çıkan engellerle, sonu gelmez “ilk”ler münakaşalarıyla, sansürle, okunmayışıyla ve bazen de içeriğiyle tartışılıyor. Noksanlar ve geride kalmışlıkların tayin ettiği bu modernleşme sahasına atfedilen önem, yazının pratik varoluşu, üretimi, dağıtımı cephelerinden ayrı konuşulagelir. Matbaanın gelişinin ıskalanışına yakılan ağıtlar, matbaanın gelişini takip eden yıllardaki açmazlar sözkonusu olduğunda birden lal olur. Teknik bir buluşun bizatihi modernliğin kendisi olmadığı, bireyden toplumsala, bilinçten davranışa yaşama içkin süreçlerin neticesi olduğu görmezden gelinir. Mehmet Erken’in kaleme aldığı Osmanlı’da Yayıncılığın Doğuşu işte tam burada alamet-i farikasını gösteriyor: terakki göstergesi olarak Kitap’tan toplumsal ihtiyacın nesnesi olarak kitap ve evraka kapıyı aralıyor.
Erken, Osmanlı devri yaşayışındaki bir dönüşümün parçası olarak kâğıt, matbaa ve yayıncılık sektörlerinin bir ağ olarak teşekkülüne odaklanıyor. Tanzimat sonrası yeni hayatın içinde, formlardan nizamnamelere, yeni bürokratik dilin ve iktidar teknolojilerinin matbu metinlere yaslanışından başlayarak “neşriyat”ın bir sektör olarak doğuşu ve gündelik hayatta benimsenişi ele alıyor. Matbuatın çerçevesini çizen hukuki, mesleki ve teknik gelişmelerin yanısıra bir kitap kamusunun oluşumuna eğiliyor; devletin bu alanı tanzim çalışmalarının bir tarihini çıkarıyor. 
Osmanlı’da Yayıncılığın Doğuşu, bugüne dek gelen tartışmalarda ihmal edilen gündelik pratikleri merkezine alarak, matbaa ve yayıncılar ile kâğıdın aldığı çeşitli şekilleri ve bunların dolaşımını inceliyor. Kitabı gösterge olmaktan çıkarıp şeyleştiriyor Mehmet Erken, nesneyi takip ediyor.